Blog

Jeśli dopiero zaczynasz rozsezranie diety, to z pewnością musisz znać produkty zakazane dla niemowlaka, czyli takie, których nie możesz wprowadzać do diety maluszka do 12 miesiąca życia, a nawet i dłużej. Poniżej znajdziesz kompletną listę produktów, które są nieodpowiednie dla niemowląt.

Jeśli rozszerzanie diety dopiero przed Wami to zapoznaj się również z artykułem dotyczącym rozszerzania diety niemowlaka, gdzie znajdziesz kompletne informacje na start.

Produkty zakazane dla niemowlaka, czyli czego nie może jeść niemowlę

Zapewne zaczynasz przygodę z wprowadzaniem pokarmów uzupełniających lub niedawno rozpoczęliście ten wspaniały, ale wymagający etap. Jeśli Twój maluch wykazuje już oznaki gotowości do rozszerzania diety, to pora przyjrzeć się pokarmom, których nie należy podawać najmłodszym. Znajomość tej listy jest bardzo ważna i pomoże Ci tworzyć zdrowe i zbilansowane posiłki bez obaw o zdrowie Twojego dziecka.

Zanim przejdziemy do szczegółowego omówienia poszczególnych grup produktów, które zgodnie z polskimi i światowymi standardami medycznymi są niezalecane w diecie dzieci, to chciałam przedstawić Ci listę produktów, których należy unikać na początku przygody z rozszerzaniem diety dziecka.

Poniżej znajdziesz listę produktów zakazanych. Możesz ją sobie wydrukować i zajrzeć w każdej chwili, kiedy będziesz mieć dylemat, czy daną rzecz możesz podać swojemu dziecku.

Produkty zakazane dla niemowląt lista

• sól,
• cukier,
• surowe jaja,
• niepasteryzowane mleko oraz sery,
• miód,
• mleko kozie,
• soki owocowe,
• mleko ryżowe (do 5 roku życia),
• mleko krowie jako samodzielny napój (nie można zastąpić nim mleka matki oraz mleka modyfikowanego),
• koper włoski (napar – do 4 roku życia),
• surowe mięso,
• podroby i przetworzone mięso (wyjątek zgodnie z zaleceniami WHO stanowi wątróbka, która jest bogatym źródłem żelaza i w przypadku, jego niedoboru może być stosowana podczas rozszerzania diety)
• ryby drapieżne m.in. tuńczyk, okoń, czy też makrela,
• surowe ryby,
• grzyby leśne (do 12 roku życia).

Czego nie podawać niemowlakowi -czyli szczegółowy opis produktów zakazanych w diecie dziecka

Jak zostało to zobrazowane powyże,j istnieje pewna grupa produktów, których nie można podawać niemowlętom oraz małym dzieciom. Poniżej znajdziesz szczegółowe informacje dotyczące każdego z nich.

Dlaczego sól i cukier to produkty zakazane dla niemowlaka?

Poniżej znajdziesz szerzej omówione zagadnienie soli i cukru w diecie dziecka.

Dlaczego Sól w diecie niemowlaka jest produktem zakazanym?

Sól jest podstawowym składnikiem diety dorosłych, ale jej spożycie w pierwszym roku życia dziecka powinno być ściśle ograniczone. Eksperci z zakresu pediatrii i dietetyki wskazują na kilka kluczowych powodów, dla których niemowlęta nie powinny spożywać soli.

Noworodki i niemowlęta mają niedojrzałe nerki, które nie są jeszcze w pełni zdolne do efektywnego usuwania nadmiaru sodu z organizmu. Spożycie soli może prowadzić do nadmiernego obciążenia układu wydalniczego, co zwiększa ryzyko: odwodnienia, zaburzeń elektrolitowych, uszkodzenia nerek.

Dodatkowo według badań opublikowanych w The American Journal of Clinical Nutrition, nadmiar sodu u niemowląt wiąże się z podwyższonym wydalaniem wapnia z moczem, co może negatywnie wpłynąć na rozwój kości.

Wysokie spożycie soli w dzieciństwie może prowadzić do przyzwyczajenia organizmu do wyższego poziomu sodu, co zwiększa ryzyko nadciśnienia tętniczego w wieku dorosłym. Metaanaliza badań opublikowana w Hypertension wykazała, że dzieci spożywające większe ilości soli mają wyższe ciśnienie krwi niż ich rówieśnicy na diecie ubogiej w sól. To potwierdza hipotezę, że wczesne nawyki żywieniowe wpływają na zdrowie układu sercowo-naczyniowego w późniejszym życiu.

Ponadto wyższe niż zalecane spożywanie soli przez niemowlęta może mieć negatywny wpływ na rozwój kubków smakowych oraz przeciążenie organizmu sodem co niesie za sobą przykre konsekwencje związane między innymi z metabolizmem.

Zgodnie z zaleceniami, spożycie sodu w diecie dziecka do 6. miesiąca życia powinno wynosić około 120 mg. Jest w pełni pokrywane poprzez spożywane mleko kobiece lub mleko modyfikowane. Dla dzieci w przedziale wiekowym od 7. do 11. miesiąca zaleca się ograniczenie spożycia soli do nie więcej niż 0,2 g dziennie.

Podsumowując, dodawanie soli do pokarmów dla niemowlaka jest zbędne i może nieść za sobą przykre konsekwencje. Nie śpiesz się z dodawaniem soli do posiłków dla najmłodszych członków rodziny.

Dlaczego cukier jest produktem zakazanym w diecie niemowlaka?

Cukier dodany (np. sacharoza, syropy glukozowo-fruktozowe) jest zbędnym składnikiem diety niemowląt i może mieć negatywny wpływ na zdrowie dziecka zarówno w krótkim, jak i długim okresie. Co więcej, WHO oraz AAP zalecają całkowite unikanie dodanego cukru w diecie dzieci do 2. roku życia.

Dieta bogata w cukier w pierwszych latach życia może prowadzić do:

• Nadmiernego przyrostu masy ciała.
• Zwiększonego ryzyka otyłości dziecięcej.
• Insulinooporności i cukrzycy typu 2.

Badania naukowe wskazują, że nadmierna ekspozycja na cukier może:

• Zwiększyć skłonność do jedzenia wysoko przetworzonej żywności.
• Ograniczyć akceptację naturalnych smaków (np. warzyw).
• Doprowadzić do problemów z odżywianiem w przyszłości.

Ponadto spożywanie dużej ilości cukru, niesie za sobą ryzyko wystąpienia próchnicy oraz chorób metabolicznych. Dodatkowo zwiększa ryzyko wystąpienia niedoborów, jeśli zastępuje pełnowartościowe produkty.

Niebezpieczne produkty: miód, surowe mięso, surowe ryby, surowe jajka i sery niepasteryzowane

Poniżej omówiona zostanie kolejna lista produktów, które są niezalecane w pierwszym roku życia niemowlaka. Dlatego zawsze Zanim zdecydujesz się na wprowadzenie jakiegokolwiek nowego pokarmu, upewnij się, że nie znajduje się na liście produktów zakazanych w diecie niemowlaka.

Miód zakazany do roku

Miód nie jest zalecany dla niemowląt poniżej 12. miesiąca życia ze względu na ryzyko botulizmu niemowlęcego. Może zawierać przetrwalniki Clostridium botulinum, które w niedojrzałym układzie trawiennym dziecka mogą się namnażać i produkować toksynę botulinową. Jest to groźna substancja, która może prowadzić do osłabienia mięśni, trudności w oddychaniu, a nawet zagrażać życiu. Więcej na ten temat przeczytasz w artykule dotyczącym miodu w diecie niemowlaka .

Produkty zakazane w diecie niemowlaka- Surowe mięso

Surowe mięso jest zabronione w diecie niemowląt ze względu na ryzyko zakażeń bakteryjnych i pasożytniczych. Młodsze dzieci, których układ odpornościowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, są bardziej podatne na infekcje wywołane przez bakterie takie jak Salmonella, E. coli, czy Toxoplasma gondii, które mogą być obecne w surowym mięsie. Spożycie takich bakterii przez niemowlęta może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych, w tym do infekcji pokarmowych, które mogą zagrażać ich zdrowiu i rozwojowi. Produkty mięsne poddawaj zawsze obróbce termicznej. Najlepszą formą podawania mięsa dla niemowlaka jest gotowanie lub pieczenie.

Produkty zakazane w diecie niemowlaka – Surowe ryby

Surowe ryby są zabronione w diecie niemowląt ze względu na ryzyko zakażeń bakteryjnych oraz obecność toksyn. W diecie małych dzieci, których układ odpornościowy jest jeszcze w fazie rozwoju, spożywanie surowych ryb może prowadzić do poważnych zagrożeń zdrowotnych. Przede wszystkim ryby mogą być nosicielami bakterii takich jak Listeria monocytogenes, Salmonella oraz Vibrio vulnificus, które mogą wywoływać poważne infekcje pokarmowe. Dodatkowo surowe ryby mogą zawierać metale ciężkie, takie jak rtęć, które w nadmiarze są niebezpieczne dla rozwijającego się organizmu niemowlaka. Jeśli decydujesz się na podawanie ryb dziecku, wybieraj te dobrej jakości i zawsze podawaj je po obróbce termicznej.

Surowe jajka- od kiedy podawać i dlaczego nie mogą ich spożywać niemowlęta?

Jajka są wartościowym źródłem białka i składników odżywczych, jednak surowe lub niedogotowane jajka nie powinny być podawane niemowlętom. Główne zagrożenia związane z ich spożyciem dotyczą ryzyka zatrucia bakteryjnego, zaburzeń trawienia oraz obniżonej biodostępności składników odżywczych.

Surowe jajka nie są zalecane dla niemowląt i małych dzieci do ukończenia 5. roku życia. Według niektórych zaleceń nawet do 10. roku życia. Wynika to z ryzyka zakażenia Salmonella oraz problemów z trawieniem surowych białek jaj.

Jeśli rozszerzanie diety dopiero przed Wami to może przyda Ci się artykuł na temat tego, jak podać pierwsze jajko niemowlakowi ?

Niepasteryzowany ser i mleko – dlaczego są niebezpieczne dla niemowląt?

Układ odpornościowy niemowląt nie jest jeszcze w pełni rozwinięty, co sprawia, że są one szczególnie podatne na infekcje. Spożywanie niepasteryzowanego mleka i sera niesie ze sobą ryzyko poważnych problemów zdrowotnych, dlatego specjaliści ds. żywienia dzieci nie zalecają ich podawania niemowlętom. Oto najważniejsze powody:

Ryzyko zakażeń bakteryjnych

Niepasteryzowany ser i mleko mogą zawierać groźne bakterie, takie jak:

• Listeria monocytogenes – powoduje listeriozę, która może prowadzić do zapalenia opon mózgowych, posocznicy i innych poważnych infekcji.
• Escherichia coli (E. coli) – może wywołać ostre zatrucia pokarmowe, prowadzące do biegunki, odwodnienia i uszkodzenia nerek.
• Salmonella – zwiększa ryzyko zatrucia pokarmowego, objawiającego się biegunką, wymiotami i gorączką.

Niedojrzałość układu trawiennego

Układ pokarmowy niemowlęcia nie jest jeszcze przystosowany do trawienia niektórych składników obecnych w niepasteryzowanych produktach mlecznych. Może to prowadzić zarówno do problemów trawiennych, takich jak bóle brzucha, wzdęcia i biegunki, jak i trudności w przyswajaniu składników odżywczych, np. białek i tłuszczów.

Brak kontroli nad jakością i bezpieczeństwem

Proces pasteryzacji polega na krótkotrwałym podgrzaniu mleka do wysokiej temperatury, co skutecznie eliminuje większość szkodliwych bakterii. W przeciwieństwie do pasteryzowanych produktów takich jak mleko i sery niepasteryzowane produkty mogą stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia niemowląt.

Po pierwsze, nie ma żadnej gwarancji, że produkty niepasteryzowane są wolne od drobnoustrojów, co zwiększa ryzyko zakażeń bakteryjnych.

Po drugie, mogą one ulec zanieczyszczeniu na różnych etapach – podczas produkcji, transportu lub przechowywania, co dodatkowo podnosi ryzyko infekcji.

Co więcej, bakterie obecne w niepasteryzowanym mleku mogą namnażać się znacznie szybciej niż w mleku poddanym pasteryzacji, co zwiększa ich potencjalną szkodliwość.

Czego nie może jeść niemowlak- czyli napoje zakazane podczas rozsezrania diety

Mleko kozie

Mleko kozie nie jest zalecane w diecie niemowląt poniżej 12. miesiąca życia. Jego skład różni się od mleka kobiecego, m.in. wyższą zawartością soli mineralnych, co może obciążać niedojrzałe nerki dziecka. Ponadto, mleko kozie może prowadzić do niedoborów kwasu foliowego i witaminy B12, zwiększając ryzyko anemii. Dodatkowo, u dzieci z alergią na białka mleka krowiego istnieje możliwość reakcji krzyżowej na białka mleka koziego. Z tego względu, wprowadzanie mleka koziego do diety niemowląt nie jest rekomendowane.

Soki owocowe

Soki owocowe również nie są zalecane w diecie niemowląt poniżej 12. miesiąca życia, ponieważ ich spożycie nie przynosi żadnych korzyści zdrowotnych, a może prowadzić do zmniejszenia spożycia posiłków stałych, co skutkuje niedoborem ważnych składników odżywczych, takich jak białko czy żelazo. Co więcej, soki zawierają cukry proste, których nadmierne spożycie może sprzyjać rozwojowi próchnicy i nadwagi.

Mleko ryżowe w diecie dzieci i niemowląt

Mleko ryżowe, znane również jako napój ryżowy, nie jest zalecane w diecie dzieci poniżej 5. roku życia. Głównym powodem jest obecność arsenu nieorganicznego w ryżu i jego produktach, co może stanowić zagrożenie dla zdrowia małych dzieci.

Arsen w ryżu i jego produktach

Ryż naturalnie absorbuje więcej arsenu z gleby i wody w porównaniu do innych zbóż. Arsen nieorganiczny jest toksyczny i jego długotrwałe spożycie może prowadzić do problemów zdrowotnych, takich jak uszkodzenia układu nerwowego, zaburzenia rozwoju oraz zwiększone ryzyko nowotworów. Ze względu na niższą masę ciała i rozwijające się narządy, niemowlęta i małe dzieci są szczególnie wrażliwe na działanie arsenu.

Zalecenia dotyczące spożycia mleka ryżowego przez dzieci

W związku z powyższym eksperci zalecają unikanie podawania napojów ryżowych dzieciom poniżej 5. roku życia. Zamiast tego, w przypadku konieczności zastąpienia mleka krowiego, warto rozważyć inne napoje roślinne, takie jak mleko sojowe czy owsiane, pamiętając jednak, że nie zastępują one mleka matki ani modyfikowanego w pierwszym roku życia dziecka. Ważne jest również, aby wybierać produkty wzbogacane w wapń i witaminę D oraz unikać tych z dodatkiem cukru. Ze względu na ryzyko związane z obecnością arsenu, mleko ryżowe nie powinno być podawane dzieciom poniżej 5. roku życia.

Herbatka i olejki z kopru włoskiego

Herbata z kopru włoskiego nie jest zalecana dla niemowląt i małych dzieci ze względu na obecność estragolu – naturalnego związku o potencjalnym działaniu rakotwórczym. Badania sugerują, że wysokie dawki estragolu mogą być szkodliwe dla zdrowia, jednak jego wpływ na ludzi nie został jeszcze jednoznacznie określony i wymaga dalszych badań. Ze względu na te niepewności, niektóre organy zdrowia publicznego zalecają ograniczenie spożycia produktów zawierających estragol, zwłaszcza u wrażliwych grup, takich jak niemowlęta i małe dzieci.

Mleko krowie

Mleko krowie nie jest zalecane dla niemowląt poniżej 12. miesiąca życia. Może negatywnie wpływać na ich zdrowie i rozwój. Oto najważniejsze powody:

• Obciążenie dla nerek – Mleko krowie zawiera zbyt dużo białka i minerałów, takich jak sód i wapń, co może nadmiernie obciążać niedojrzałe nerki niemowlęcia.
• Ryzyko niedokrwistości – Duża ilość białka mleka krowiego może podrażniać delikatną śluzówkę jelit, co w niektórych przypadkach prowadzi do mikro krwawień i utraty żelaza, zwiększając ryzyko anemii.
• Niedobory składników odżywczych – Mleko krowie ma niską zawartość żelaza, witaminy C i niezbędnych kwasów tłuszczowych, które są kluczowe dla prawidłowego rozwoju niemowlęcia. Zamiast tego dostarcza zbyt dużo białka i tłuszczu nasyconego, co może zaburzać równowagę żywieniową.
• Zaburzenia wchłaniania składników odżywczych – Mleko krowie może ograniczać przyswajanie żelaza z innych produktów, co dodatkowo zwiększa ryzyko niedoborów.
• Większe ryzyko alergii i nietolerancji – Białka mleka krowiego należą do jednych z najczęściej uczulających składników diety niemowląt. Zbyt wczesne wprowadzenie może prowadzić do reakcji alergicznych lub nietolerancji pokarmowej.

Mleko krowie może być dodatkiem do dań przed ukończeniem 12 miesiąca życia, ale jedynie w małym zakresie. Nie może stanowić samodzielnego napoju.

Po ukończeniu 12. miesiąca życia można stopniowo wprowadzać mleko krowie do diety dziecka. Nadal nie powinno ono zastępować mleka matki lub odpowiedniego mleka modyfikowanego. Zaleca się ograniczenie ilości do maksymalnie 500 ml dziennie, aby uniknąć ryzyka niedoborów żelaza i innych składników odżywczych.

Produkty zakazane w diecie niemowlaka- podroby

Podroby i przetworzone mięso, to kolejna grupa produktów której nie należy podawać niemowlętom. Wszystko dlatego, że mogą zawierać szkodliwe substancje. Dodatkowo, mogą obciążać układ pokarmowy i nerkowy dziecka. Dodatkowo przetworzone mięso może zawierać azotany i azotyny, które w dużych ilościach mogą być niebezpieczne dla zdrowia niemowlaka.

Mimo to, zgodnie z zaleceniami WHO, wątróbka, może być wprowadzana do diety niemowlaka w przypadku niedoboru żelaza. Wątróbka jest cennym źródłem żelaza, a jej spożycie może wspierać leczenie anemii. Należy ją jednak podawać w umiarkowanych ilościach.

Produkty zakazane dla niemowlaka- grzyby leśne

Ostatnim produktem, który znajduje się również na liście produktów nieodpowiednich dla niemowlaka są grzyby leśne. Grzyby leśne nie powinny znaleźć się w diecie dzieci poniżej 12. roku życia. Mogą powodować zatrucia i są trudne do strawienia. Zamiast nich można bezpiecznie podawać grzyby hodowlane, takie jak pieczarki czy boczniaki. Co ważne, można je wprowadzać do diety już w pierwszym roku życia. Jednak przed podaniem należy je dokładnie umyć i poddać obróbce termicznej, aby były bezpieczne dla dziecka. Warto pamiętać, że grzyby hodowlane stanowią wartościowe uzupełnienie diety i dostarczają cennych składników odżywczych.

Dlaczego grzyby leśne są tak właściwe nieodpowiednie dla niemowlaka?

Istnieje kilka powodów, dla których warto unikać ich spożycia:

• Ryzyko zatrucia – Nawet jadalne grzyby leśne mogą zawierać toksyny, które są trudne do strawienia dla dzieci i mogą prowadzić do problemów żołądkowo-jelitowych. Ponadto łatwo pomylić je z trującymi gatunkami.
• Trudna przyswajalność – Grzyby leśne zawierają chitynę, która jest ciężkostrawna, szczególnie dla niedojrzałego układu pokarmowego dzieci. Może powodować bóle brzucha, wzdęcia i niestrawność.
• Zdolność do kumulowania zanieczyszczeń – Grzyby łatwo wchłaniają metale ciężkie i inne substancje szkodliwe z gleby, co zwiększa ryzyko ich spożycia przez dziecko.

Podsumowując ten obszerny artykuł na temat produktów zakazanych w diecie niemowlaka możemy zauważyć, że lista ta nie jest, aż taka obszerna i skomplikowana. Warto mieć ją zawsze pod ręką. Więc najlepiej na początku wydrukuj sobie dokładny spis i unikaj ich podawania. Jeśli trafiłaś na ten artykuł i dotrwałaś do końca to zapraszam Cię do wypróbowania kilku moich przepisów. Zaczynając od pierwszych przepisów po 6 miesiącu dla niemowlaka i kaszki dla niemowlaka.

Teraz gdy już dokładnie wiesz czego nie może jeść niemowlę możesz zastanawiać się, co w takim razie podawać. Te zagadnienie zostało omówione w poradniku dotyczącym rozszerzania diety.

Jak wskoczycie na trochę bardziej zaawansowany poziom, to polecam Ci wypróbować przepis na chlebek bananowy bez cukru, który smakuje całej naszej rodzinie oraz domową granolę, którą zawsze mamy pod ręką. W dodatku jest pyszna.

źródła:

• Szajewska H., Socha P., Horvath A. i in.: Zasady żywienia zdrowych niemowląt. Zalecenia Polskiego Towarzystwa Gastroenterologii, Hepatologii i Żywienia Dzieci. Pediatria; 2021. T.18: 805-822.
• He, F. J., & MacGregor, G. A. (2006). Importance of salt in determining blood pressure in children: meta-analysis of controlled trials. Hypertension, 48(5), 861-869
• Mennella, J. A., Ziegler, P., Briefel, R., & Novak, T. (2011). Feeding infants and toddlers study: The types of foods fed to infants and toddlers. The Journal of the American Dietetic Association, 111(12), S38-S51
• Stein, L. J., Cowart, B. J., & Beauchamp, G. K. (2012). The development of salty taste acceptance is related to dietary experience in human infants: A longitudinal study. The American Journal of Clinical Nutrition, 95(1), 123-129.
• WHO (2012). Guideline: Sodium intake for adults and children. Geneva: WHO Press.
• ESPGHAN Committee on Nutrition. (2017). Complementary feeding: A position paper by the European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition (ESPGHAN). Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition, 64(1), 119-132.
• Lustig, R. H., Schmidt, L. A., & Brindis, C. D. (2012). The toxic truth about sugar. Nature, 482(7383), 27-29.
• Te Morenga, L., Mallard, S., & Mann, J. (2013). Dietary sugars and body weight: systematic review and meta-analyses of randomized controlled trials and cohort studies. BMJ, 346, e7492.
• Mennella, J. A., Ziegler, P., Briefel, R., & Novak, T. (2011). Feeding infants and toddlers study: The types of foods fed to infants and toddlers. The Journal of the American Dietetic Association, 111(12), S38-S51.
• Sheiham, A., & James, W. P. T. (2014). A new understanding of the relationship between sugars, dental caries and fluoride use: implications for limits on sugars consumption. Journal of Dental Research, 93(1), 8-18.
• Vos, M. B., Kaar, J. L., Welsh, J. A., et al. (2017). Added sugars and cardiovascular disease risk in children. Circulation, 135(19), e1017-e1034.
• (WHO). (2015). Guideline: Sugars intake for adults and children. Geneva: WHO Press.
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). (2021). Raw Milk Questions and Answers. Atlanta: CDC.
• WHO (2018). Food Safety and Raw Milk Consumption. Geneva: WHO.
• EFSA (2020). Risk assessment of raw milk consumption in infants and young children. Parma: EFSA Journal.
• Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – Arsen w ryżu – czy stanowi zagrożenie dla zdrowia?
• Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej – Dieta bezmleczna u dzieci
• Food and Drug Administration (FDA) – „Seafood and Raw Fish: Health Risks
• American Academy of Pediatrics – „Safe Food Handling for Babies”
• Food Safety.gov – „Foodborne Illnesses and Meat”